Door een camera kijk je anders naar de wereld

Voor een filmserie over darmkanker filmde filmmakker Eric van Nimwegen, een behandeltraject op de operatiekamer. Hij vertelt hoe hij tijdens het filmen anders naar zo’n omgeving ging kijken.

Ik kan me nog goed herinneren hoe ik tijdens mijn opleiding fotografie les kreeg van een leraar die ons bloederige foto’s liet zien die hij tijdens een operatie had gemaakt. Een medestudent die naast me zat, trok bleek weg en viel flauw.
Er zijn van die dingen waar je liever niet mee geconfronteerd wordt.
Jaren later kreeg ik zelf de vraag of ik tijdens een opnamedag in de operatiekamer wilde filmen. Het was voor een serie over darmkanker die ik samen met een collega maakte. Het vooruitzicht om met een camera een OK binnen te stappen, maakte me eerlijk gezegd niet direct enthousiast.
Ik vroeg daarom aan de chirurg die met het voorstel kwam of het wel verstandig was om mensen die de voorlichtingsfilm zouden bekijken te confronteren met beelden uit een operatiekamer. Voor patiënten die de film zouden zien, zou dat misschien behoorlijk confronterend kunnen zijn.
De chirurg was het met me eens. Het zou een behoorlijke operatie worden en waarschijnlijk waren bloederige operatiebeelden niet bepaald de meest geschikte manier om patiënten voor te lichten.
Een week later stond ik alsnog in speciale kleding op de OK.

Uiteindelijk viel het allemaal reuze mee

En eerlijk gezegd: het viel allemaal reuze mee.
Dat heeft waarschijnlijk ook te maken met de manier waarop ik naar de wereld kijk wanneer ik door een camera kijk. Op zo’n moment zie ik niet alleen wat er letterlijk voor mijn lens gebeurt. Mijn aandacht gaat automatisch naar het licht, de compositie, de beweging, de achtergrond en vooral naar de vraag: wat vertelt dit beeld?
Daardoor kan een omgeving die op het eerste gezicht misschien spannend of indrukwekkend is, ineens veranderen in een verzameling interessante beelden.
De operatiekamer was voor mij uiteindelijk vooral een plek waar ik mijn vak kon uitoefenen. Ik was bezig met mijn camera, met de juiste uitsnede en met het verhaal dat we wilden vertellen.

Dat gevoel herken ik ook buiten een operatiekamer.
Wanneer ik op straat fotografeer of film, kan ik volledig opgaan in wat ik door mijn zoeker of scherm zie. Een gewone straat verandert dan in een verzameling lijnen, kleuren, lichtval en composities.
Soms moet ik mezelf er zelfs aan herinneren dat ik niet alleen naar het beeld door mijn camera moet kijken.
Ik moet namelijk ook nog opletten waar ik loop.
Het is me meer dan eens overkomen dat ik tijdens het fotograferen zo geconcentreerd bezig was met het beeld dat ik de wereld om mij heen even vergat. Je kijkt door je camera en ineens bestaat alleen dat ene beeld nog.
Dat is misschien wel een van de mooiste dingen van fotografie en filmen: een camera kan je leren om anders naar de wereld te kijken.

Ook een operatiekamer wordt dan een decor

Dat geldt dus zelfs voor een omgeving als een operatiekamer.
Waar iemand anders misschien vooral denkt aan een ingrijpende medische behandeling, kijk ik als filmmaker ook naar het licht boven de operatietafel, de bewegingen van de mensen in de ruimte, de apparatuur en de manier waarop alles samenkomt in één beeld.
Natuurlijk blijft het een operatiekamer. En natuurlijk zijn er momenten die je liever niet op beeld ziet.
Maar door mijn camera ontstaat er een bepaalde afstand. Ik ben niet alleen toeschouwer van wat er gebeurt; ik ben bezig met het vertellen van een verhaal.
En misschien is dat precies waarom het uiteindelijk zo meeviel.

De ervaring

De ervaring op de OK heeft me in ieder geval weer laten zien hoe bijzonder het vak van fotograaf en filmmaker kan zijn. Je kijkt niet alleen naar wat er gebeurt, maar probeert voortdurend te ontdekken hoe je het kunt laten zien.
En als je dat eenmaal gewend bent, kijk je misschien nooit meer helemaal hetzelfde naar de wereld.
In de volgende blog zal ik vertellen waar ik het wel moeilijk mee had.
Eric van Nimwegen
Filmmaker